FD: Hoe je je vrijheid terugkrijgt

5 november 2018


Dit artikel verscheen op 25 oktober 2018 in het FD

Carrière, salarisstijging, duurdere auto, grotere woning. Tot op een dag blijkt dat die je leven niet per se verrijken. Journalist Renée Lamboo-Kooij, schrijver van het boek ‘Duur huis, nooit thuis’, vertelt hoe je je vrijheid terug kunt krijgen.

Sjoukje Bakker (43) was ooit van plan de boardroom te bereiken van de bank waar ze werkte. Als ze daar toch eens aan kon schuiven, zou ze gelukkig zijn: ‘Ik was een koning in mezelf doelen stellen en daar vol voor gaan.’ Ze maakte lange werkweken en zette inderdaad stappen op de carrièreladder. ‘De laatste jaren was ik niet echt gelukkig met mijn werk, maar het kwam niet in me op om te stoppen. Ik had altijd groei voor ogen en de hypotheek van ons dure huis moest ook betaald. Het voelde alsof ik geen keuze had.’

Tot ze op een dag ongevraagd werd overgeplaatst naar een andere afdeling. ‘Mijn baas zei: “We zijn het er allemaal over eens dat je daar het beste tot je recht komt.” En ik dacht: en ik dan? Heb ik nog iets te zeggen over mezelf?’ Een paar maanden later nam ze ontslag. ‘Mijn partner en ik hadden 60.000 euro spaargeld en samen besloten we om dat te gebruiken als vangnet. Ik werd zzp’er, begon een eigen blog en werkte af en toe als consultant. Het dure huis hielden we, verder bezuinigde ik veel. Ik kocht zo min mogelijk kleding en ging naar een goedkopere supermarkt. Geen aankopen meer die eigenlijk onnodig waren.’

En wat bleek, Bakker miste al dat materiële helemaal niet. Ze had ervoor teruggekregen wat ze diep van binnen altijd al wilde. ‘Meer vrijheid in mijn leven en meer tijd voor mijn kinderen. Dat was zoveel meer waard.’

Psycholoog Robert Haringsma deed onderzoek naar wat mensen voldoening geeft. ‘Je eigen vrijheid claimen is inderdaad een belangrijk onderdeel van dat geluk’, bevestigt hij. ‘De ruimte nemen om je leven in te delen zoals jij er gelukkig van wordt.’

Niet langer leidinggeven

Bij zijn eigen cliënten ziet Haringsma dat een combinatie van hedonisme (gaan voor zoveel mogelijk genieten) en materialisme (hebben, hebben, hebben) een groeiend aantal mensen de das omdoet: ‘Dit lijkt onze nieuwe religie te zijn geworden. Als we maar genieten en mooie dingen kunnen kopen, denken we gelukkig te worden. Dat betekent in de praktijk: keihard werken om geld te verdienen om alles te betalen, waardoor er weinig vrije tijd overblijft. En aan de andere kant zijn we ontevreden omdat we constant meer willen. Er is altijd iemand die een nog mooiere auto heeft.’

De auto die Bakker nu rijdt, een Toyota Prius uit 2009, is een stuk minder luxe dan de auto’s die haar oud-collega’s waarschijnlijk rijden. Het maakt haar niets meer uit: ‘Ik heb ontdekt dat mijn geluk daar niet in zit. Dat zit wel in ontspanning terugbrengen in mijn leven, de stress grotendeels uitbannen, mijn leven kunnen inrichten zoals ik daar blij van word.’

Om dat gevoel te bereiken, hoef je niet meteen zoals Bakker je baan op te zeggen. Je hoeft niet naar de andere kant van het land te verhuizen, of alle schepen achter je te verbranden, meent psycholoog Haringsma: ‘Voor sommige mensen is meer thuiswerken in plaats van op kantoor al genoeg. Voor de ander werkt het om die leidinggevende functie in te ruilen voor vier dagen werken op de vloer. Er is geen mal voor. Het idee is juist dat je doet wat voor jou goed voelt.’

Minder aanzien

Wat je ook besluit, weet wel dat je omgeving je keuzes niet altijd zal begrijpen. Haringsma: ‘Om je heen loopt iedereen nog wel op het pad dat jij verlaten hebt. Dus denken ze dat je failliet bent als je opeens een oude auto rijdt. Of dat je ontslagen bent als je besluit een functie met minder aanzien aan te nemen, waar je wél gelukkig van wordt.’

Dat is ook de reden dat niet iedereen die naar meer vrijheid verlangt, ook stappen zet om dat daadwerkelijk te bereiken: ‘In de psychologie zeggen we dat de pijn dan nog niet groot genoeg is voor mensen om in beweging te komen. En angst, natuurlijk. Als je loslaat wat je kent, vallen de kaders waarbinnen je leeft weg. Dan moet je opeens zelf bedenken wie je eigenlijk bent en wat je in je leven zou willen. Dat kunnen, na jaren een door de maatschappij uitgestippeld pad bewandelen, best spannende vragen zijn.’

Op de hoogte blijven
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van onze cursussen, evenementen en artikelen.